![]() |
|
![]() |
BDMTM // FMIM // cora // |
Flora Medicinal Indígena de México //
cora
[ Información general ] [ Nombres en lengua indígena ] [ Nombres en español ] [ Nombres botánicos ] FLORA MEDICINAL CORA DE JESÚS MARÍA, EL NAYAR, NAYARIT
Cuatuj, Capulín
Vitex pyramidata Robinson
Cuatuj Aitüij ein aünaütu'upic, axuitzi guara'a. Küyej pu pürücüij ajtütü'ü ma'apu a'ayij cumu a'achu, anxi muaj ca'a nusu aitse'e, muani ü küya'ara'an, ajtá cuatúmua ü xutaiíran. Ü íacairan, cáj pu ti'i u'uraj, xü'umua uij pu ayi'ij tü pua'a arij cuasi, téte'e pu'i uraj ca ü atsa'ara'n , ayej cha'ata ti'i xu'u muaráj. Guauj ma'agua'a yacuaréj, capú tya xámueij ayi'i ü xüj cata'a. Yaa puj ti'i rátyaguájmee. La Concepción, Las Huertitas, Santa Cruz, Santiago, San Juan Peyotán, Rancho Viejo, Los Mangos, Huaynamota. Guatarij. Guátarij tüpu'a 'i aráj ajtáá tü puaj i'i achuitaj. I rauyaatsan puj ü xa-mueiran ajtá caaruj xamuei-amuan, ajpui iraayen achu tü puamua ruxe'eve'e. Yaa pu eincüm tyi icuinye yaa pu tyu'ase. Tü púa ayan achuitsij, naa puj tyí'í tyaumuara'a 'ame, capú tyí'í cueímü óame nyi tü tyu'u muáre'en; tü ara'utacu'ine; ajta'i 'eyan aüna tü iuta'achu'i. Gu'asi na'i mií'í caj tü'ürij ajta maj baújsi. Aj tágua'a seícaj. Cueiri'i ajta ü tacairan, tu pua'a arij cuasi, xu'umuavi'i puayi'i ajta ancacáj. Capulín Árbol (palo) grande que mide 5 m de alto, su tallo es de color café. El revés de las hojas es de color gris con pelitos (pubescencia). Tiene muchas flores chiquitas, moradas. El fruto es una bolita negra de 1 cm de diámetro, adentro tiene un huesito (semilla) de color café. Florece de septiembre a octubre y se le caen las hojas en época de secas. Crece en el monte. Localización geográfica regional. La Concepción, Las Huertitas, Santa Cruz, Santiago, San Juan Peyotán, Rancho Viejo, Los Mangos y Huaynamota. Uso medicinal. Para el tratamiento de la basca y para la soltura: se cuece un manojo de hojas de esta planta junto con hojas de guayaba en 1 litro de agua y se toma como agua de uso. Causas y síntomas de la enfermedad. La soltura también se conoce como diarrea o como chorro. Cuando una persona adquiere esta enfermedad le duele el estómago, no tiene ganas de comer, con frecuenia le dan ganas de evacuar y en ocasiones pega vómito. Es causada por el calor o porque no cae bien algún alimento ingerido. El vómito también se conoce como basca. Otros datos. El fruto se come cuando está sazón (maduro), éste es de color negro y tiene un sabor dulce. |
|
|
Biblioteca digital con fines de investigación y divulgación. No tiene la intención de ofrecer prescripciones médicas. El uso que se dé a la información contenida en este sitio es responsabilidad estricta del lector. Los conocimientos y la información original de esta publicación son de origen y creación colectiva, sus poseedores y recreadores son los pueblos indígenas de México, por lo que deben seguir siendo colectivos y, en consecuencia, está prohibida toda apropiación privada. 2009 © D.R. Biblioteca Digital de la Medicina Tradicional Mexicana. Hecho en México www.velvet.unam.mx |
|
![]() | |