Biblioteca de medicina tradiocional mexicana
BDMTM // FMIM // maya //   

Flora Flora Medicinal Indígena de México // maya

[ Información general ] [ Nombres en lengua indígena ] [ Nombres en español ] [ Nombres botánicos ]

[ Créditos ]  
 

FLORA MEDICINAL MAYA DEL ESTADO DE QUINTANA ROO

XIIWO'OB KU TS'AKIK LE K'OJA'ANIL TI' LE MAYASO' OBO'


X-k'ubemba, X-k'ubemba
./plantas/struthanthuscassythoidesmillspexstand.jpg
Struthanthus cassythoides Millsp. ex Stand.

X-k'ubemba

Le xíiwa' ak', ya'ab u meetros u chowkil, u le'o'obe' ya'ax, mejentak yéetel poloktako'ob; u lole' k'anpile'en u much'muba'o' ti' mejen kucho'ob; ku ya'lale' síis u kuch le xíiwa', yéetel ku yantal tu xul u k'ab le che'o'obo'.

Ba'ax u belal. Ku ts'akik chuupil.

Ba'ax beetik. Il X-anal.

Bix u k'a óoltal. Il X-anal.

Bix u ts'akal. Oox p'éel u le' le xíiwa' yéetel óox p'éel u le' Epazote, Tsutsup, Ku juch'ul ts'o'okole' ku ts'abal tu'ux yan le yajo'.

X-k'ubemba

Planta enredadera de varios metros de largo. Hojas pequeñas de color verde y gruesas. Flores de color amarillo pálido, las cuales están agrupadas en pequeños racimos. Se le considera una planta fría. Se localiza en la copa de los árboles.

Uso medicinal. Inflamación (V. hinchazón): tres hojas de esta planta junto con tres hojas de epazote, tsutsup, se muelen y se aplican sobre la parte afectada.

Causas y síntomas de la enfermedad. Consulte X-anal.