![]() |
|
![]() |
BDMTM // FMIM // popoluca // |
Flora Medicinal Indígena de México //
popoluca
[ Información general ] [ Nombres en lengua indígena ] [ Nombres en español ] [ Nombres botánicos ] FLORA MEDICINAL POPOLUCA DE SANTA ROSA LOMA LARGA, MUNICIPIO DE HUEYAPAN DE OCAMPO, VERACRUZ
Patan, Guayaba
Patan Yi'p kuy 6 metro i yukmi', chitkiy i kuytyay pojatsus i kolor, popotam i mooya', woyotam i tyim i kukmi' tsam xuxutypaguiy i tsam kinpa'. Yi'p kuy i ya'ag yo'nyajpa', pooktikom i ankimyaj. Juty tarn pa'tpa'. yagats Lumuj, Sabaneta, Samaria, Joom Naxyukmi' kan Lumuj, los mangos. Tyi i cho'yi'ypa; Paaji'. Sasaytyap ju'tsantyi' i yajpa tan ki' je'm i tum litrujum ni', uktap tum taaso u maktasten veces al día, asta ke wi tsi'yiñ je'm persona. Tyinchañ: Ku'daytyap i tyim tukuten o maktasten veces al día durante tukuten jaama', je'm wintyi' pik ku't tap je' anti ke ta wik kukejpa'. Pu'uka: Jempi'ktyim sastap komo tyim papaaji' i tse'etap je'm pu'ukayaj wisna veces al día asta ke pixiñ. Way yooji'; Sosaytyap i ay jutsantyi' iga'i yajpa tan ki', turn litrujum ni', jesik iga'yajne'ebam ta chini tan tse'ebam tan koobak kun je'am ni'. Sas: I yoxpa'tpa iga' ansasa'in algun ko'owaji, jempik tyim sostap kumu para paaji, tse'etap je'm ko'owaji wisna veces al día asta ke ansasa'iñ. Tyi iga' ta matspa' je'm ka'akuy. Paaji': Iga tan u'kpa pijini' o pagagni' i malwadaptam pu'u. Tsam ta wity widyoytyo'oba' ma'k tamtyi'. Tyinchañ: Iga' tsam tan ku'tpa' tyinkej timyaj u nas. Tsam toypa tarn pu'u, tan miixap i ta i'tsto'oba. Pu'uka': Ta putka'aba iga dya ta ku'ayne'eba tan si i tsam chi'kspa'. Way yooji: Algún ka'akuy tan noskanewiip komo jawan. Jesik yojpa tan way dya toypa'. Sas: Iga dya tana wattap kuenta tana tintap. Jumpa' i toypa je'm tiini. Guayaba Árbol de 6 m de altura aproximadamente, tronco liso, de color verde claro. Flor blanca. Fruto redondo, con muchas semillas pequeñitas en el centro y es muy oloroso. Esta planta actualmente nace de manera natural en acahuales y solares de la comunidad. Localización geográfica regional. Santa Rosa Loma Larga, Sabaneta, Samaria, Tierra Nueva, Loma de Tigre y Los Mangos. Uso medicinal. Diarrea: se hace un cocimiento con un puño de hojas en 1 litro de agua, se toma una taza o cuatro veces al día hasta que se componga la persona. Parásitos (V. lombrices): se come una fruta tres o cuatro veces al día, durante tres días, la primera fruta se aconseja comerla en ayunas. Granos: se hace un cocimiento igual que el de la diarrea y se lavan los granos dos veces al día, hasta que sanan. Caída del cabello: se hace un cocimiento con dos puños de hojas en 1 litro de agua, después de bañarse se enjuaga la cabeza con esta agua. Ayuda a cicatrizar: se hace un cocimiento igual que el de la diarrea y se lavan la herida dos veces al día, hasta que cicatrice. Causas y síntomas de la enfermedad. Diarrea: por tomar agua caliente o fría se perjudica el estómago. Dan ganas de ir al baño a cada rato. Parásitos: por comer muchas golosinas, frutas o tierra. Duele el estómago, da asco y ganas de vomitar. Granos: salen por falta de higiene y da mucha picazón. Caída de cabello: la causa alguna enfermedad que haya sufrido como calentura. Al caerse el pelo no duele. Cicatrizar: por descuido que se cortan con el machete. Arde y duele la cortada. |
|
|
Biblioteca digital con fines de investigación y divulgación. No tiene la intención de ofrecer prescripciones médicas. El uso que se dé a la información contenida en este sitio es responsabilidad estricta del lector. Los conocimientos y la información original de esta publicación son de origen y creación colectiva, sus poseedores y recreadores son los pueblos indígenas de México, por lo que deben seguir siendo colectivos y, en consecuencia, está prohibida toda apropiación privada. 2009 © D.R. Biblioteca Digital de la Medicina Tradicional Mexicana. Hecho en México www.velvet.unam.mx |
|
![]() | |