![]() |
|
![]() |
BDMTM // FMIM // seri // |
Flora Medicinal Indígena de México //
seri
[ Información general ] [ Nombres en lengua indígena ] [ Nombres en español ] [ Nombres botánicos ] FLORA MEDICINAL SERI DE SONORA
Hantipzxitija, Cabeza de viejo
Mammillaria microcarpa Engelm.
Hantipzxitija Hant com iti tiij haxintocnijo coi tahx hapx miyaat, haxmoosclo iicös haxquemzao haxcaiijaco can cmanim. haxmoplo, ancoom ipxassi haxcmasoolo cah cmaanim, iixcap taax caacaat ihaa. Istj zi iti mih ihaa. icozim quih t'hamax yapotx haxoquisil haxqueelo quiiti miij. Ihaapl quih t'haa maax iis coquee haacto cmiis haxqueelo quiiti moii, hizaax cmique quih haquix tihx itahox itaapox imiiquit. Coatöjo ihaa taax aitah haema. Hant cahstancoj cah taax an oo miiticol, hast ixaii coom xah. hanso hehyeen tintica xah, seeacotopl quih taax ihin ac ti miip. Hant iti yaacp coom. Socaais xah, Hahöj iitcoj xah, Haxöl ihom xah, pnacoj quih icoot coictim xah, Saps. Zaaj quihöj xah. Ziix icoihiipe quih coi haa ac. Ipxassi coi taax quicooque cap ijiizi xah. haxcoinojo xah, ziix zo coimpee taax icoihiipe haa. Hizaax acompaah, ipxassi isooj ancoom an oo coii coi taax quipxaa haax quipoinimta popaaztojx coi pomaatjota quiipxa quih icoquee caar an oo sahneex ahaa, ihamoc quih haa coox cahx, hizaax ocöspaahaha. Quiist quiij cöspaaitax icös coi hanso maah cötacoix haax quih ziix quih an oo tpaacax tpaacax halx tooxtayaxi maax maah cotacoix haax quih ziix an oo tpaacax halx tooxta¬yaxi maax cmaaxiixcap haax quih coi passi taax cmahmisot. Ziix quih iti cotpaacta coi caá mooquepe ac. Ziix quih inqueepe isooj quiij iti cahca xah. Ziix quisaax quih yaquee cap imiplatax ihajiiz quih toox tayaaxi xox tompaai maa taax oaahihaa. Quicoquee cap haxpoonojo tax xaa ziix zo cöspaai haa, hizaax ocopahpaactax ihaaziij saa maa haa icoquee caap. Xiica quistox quih paac haquix tomx yaapias quih tahaatxo isct coi com mooqueept. Cabeza de viejo Es una bola que crece cerca de diez centímetros, es de color cenizo. Está forrado por espinas duras, de color negro. Por dentro está lleno de una pulpa amarillenta, jugosa y amarga. No da hojas. En tiempo de calor, hecha una flor chiquita, de color rojo. En tiempo de frío, da unos chilitos colorados, cuando la gente anda caminando en el monte se los come, son de sabor dulce. Crece entre las piedras, en la falda de los cerros, en el monte, junto con las choyas y velvias. Localización geográfica regional. Punta Chueca, Kino, Desemboque, Santa Rosa, Los Dos Amigos, Sargento. Uso medicinal. La pulpa se usa para curar el zumbido de oído y dolor de oído, la sordera. Se hierve en una taza de agua un pedazo de pulpa, se enfría hasta que este tibio y se ponen gotitas en los oídos, todas las noches. Para curar la enfermedad del pulmón se le quitan las espinas y se reposa en un vaso de agua, esta agua se toma como agua de uso. Causas y síntomas de la enfermedad. La gente se hace sorda porque le duele por mucho tiempo el oído y no se cura pronto. Cuando hay zumbido en los oídos o duelen deben de curarse para no hacerse sorda la gente. La gente se enferma del pulmón por fumar mucho cigarro. |
|
|
Biblioteca digital con fines de investigación y divulgación. No tiene la intención de ofrecer prescripciones médicas. El uso que se dé a la información contenida en este sitio es responsabilidad estricta del lector. Los conocimientos y la información original de esta publicación son de origen y creación colectiva, sus poseedores y recreadores son los pueblos indígenas de México, por lo que deben seguir siendo colectivos y, en consecuencia, está prohibida toda apropiación privada. 2009 © D.R. Biblioteca Digital de la Medicina Tradicional Mexicana. Hecho en México www.velvet.unam.mx |
|
![]() | |