Biblioteca de medicina tradiocional mexicana
BDMTM // FMIM // tepehuan del sir //   

Flora Flora Medicinal Indígena de México // tepehuan_del_sir

[ Información general ] [ Nombres en lengua indígena ] [ Nombres en español ] [ Nombres botánicos ]

[ Créditos ]  
 

FLORA MEDICINAL TEPEHUANA DEL SUR DE DURANGO

NA TU' JIX DHUADHI'GU GAMPIX O'DAM TIR KAM KORIANKAM


G+k, G+k
./plantas/cercocarpusmacrophylluscschneid.jpg

G+k

Ja'x t+ g+g+'r na tu tua, jix kaapak tu jaa' gio na jir ge/'ge/r juju'ndharan jix s+'s+rak, dam d+r gu jaaga'n jix ch+tdo' b+ta'n d+r ba' jix u'uam, +'lich chu yoot, ja'p tu'm tu i'bhai'ñchar na u'i' a'na' jix ko'kmalik jix chootob. Jix j+p k+r jix joi'ñ na tut ka' mu ja'p gagai, mia'n a'k+'n. Gamm+j+ jix jai'ch. ka', diciembre ba' ja'k tu yoot.

Na jaxchu'm pue'mblos puchu'm jix jai'ch. Canoas, Susbha'ntam, Mua'lhim, Koxbilhim, Juktir.

Na tu' jix bhai'. Gu +ra'n k+'n jum k+'mpi' gu +'+r.

Na tu' pui' chu búa. Jum aa' na jum k+'mpiga' gu jiñ +'+r no' amp+x cham bhai chu tatda'.

G+k

Árbol de 2 a 5 m. de alto, ramoso. Hojas duras, grandes, con la orilla como de serrucho, por arriba son verdes y por abajo son amarillas o casi blancas y tienen muy marcadas las costillas. Flores pequeñas. Frutos como plumas largas y delgadas, blancos. Crece en cañadas y a orilla de arroyos en lugares fríos. Se encuentra todo el año, florece a partir de diciembre.

Localización geográfica regional. Canoas, Los Charcos, San Bernardino de Milpillas Chico, San Francisco de Ocotán y Santa María de Ocotán.

Uso medicinal. Para "enriquecer la sangre" (V. fortalecer la sangre): el cocimiento de la corteza se toma en ayunas.

Causas y síntomas de la enfermedad. La sangre se necesita enriquecer cuando la persona está débil.