Biblioteca de medicina tradiocional mexicana
BDMTM // FMIM // tepehuan del sur //   

Flora Flora Medicinal Indígena de México // tepehuan_del_sur

[ Información general ] [ Nombres en lengua indígena ] [ Nombres en español ] [ Nombres botánicos ]

[ Créditos ]  
 

FLORA MEDICINAL TEPEHUANA DEL SUR DE DURANGO

NA TU' JIX DHUADHI'GU GAMPIX O'DAM TIR KAM KORIANKAM


Bumtom yooxi', Chin
./plantas/cirsiumanartiolepispetrak.jpg

Bumtom yooxi'

Ge/' t+ g+g+'r gio na jix jo'i' tu toon sia gu jaaga'n gio na jix kokma', dai na jir ge/'ge/r gu jaaga'n, cham p+k mui' tu yoot dai na jir ge/'ge/r jix b+p++', ja'p tu'm na bhu'mtum. Mu ja'p gagai jix joi'ñ piam mia'n a'kk+'n. Cham j+'xkat ga'k+ dai na ba yoota' agosto ja'k.

Na jaxchu'm pue'mblos puchu'm jix jai'ch. Canoas, Koba'ram, Gavilanes, Tobaatam, Giotam, Moa'lim, Ai'cha'm, Koxbilim, Jukt+r, M+'ñcham.

Na tu' jix bhai'. Jix dhuadhi' gu kokma' mai, no' jiñ e/e/ gu io'gi', na añ jidhorai i'ya'.

Na tu' pui' chu búa. Jiñ aiya' gu io'gi' no anich jiñ bargi gio no' anich cham ob jai' t+t+i gu jiñ jajannulh, dai na bhai' jix ko'klia gu jiñ bhasto.

Chin

Hierba alta, muy espinosa en los tallos y en las hojas, los tallos y las hojas son de color gris debido a que están cubiertos de pelos muy pequeños. Hojas grandes y con particiones que terminan en espina, verdosas por arriba y blancas por abajo. Flores pocas y grandes, de color rojo, con forma de botón (de morral). Crece en cañadas y cerca de arroyos. Se encuentra todo el año, florece a partir de agosto.

Localización geográfica regional. Canoas, La Candelaria, Gavilanes, La Guajolota, Llano Grande, San Bernardino de Mimpillas Chico, San Francisco de Lajas, San Francisco de Ocotán, Santa María de Ocotán y Taxicaringa.

Uso medicinal. Para calmar la tos: se toma el cocimiento.

Causas y síntomas de la enfermedad. La tos da por enfriarse o por mojarse y no cambiarse la ropa. Produce dolor de pecho y a veces expectoraciones.