Biblioteca de medicina tradiocional mexicana
BDMTM // FMIM // tepehuan del sur //   

Flora Flora Medicinal Indígena de México // tepehuan_del_sur

[ Información general ] [ Nombres en lengua indígena ] [ Nombres en español ] [ Nombres botánicos ]

[ Créditos ]  
 

FLORA MEDICINAL TEPEHUANA DEL SUR DE DURANGO

NA TU' JIX DHUADHI'GU GAMPIX O'DAM TIR KAM KORIANKAM


T+rkada', Contrahiedra
./plantas/lobelialaxiflorahbk.jpg

T+rkada'

Ge/ t+ g+g+'r gu t+rkada', +lhich jix ch+tdo' tu jaa', jix u'uam tu yoot. Mu ja'p ak jugi'ñ jix joiñ na tut ka', sia jukgam ja'k, gamm+j+ jix jai'xh ka', julio gio enero, ba yootda'.

Na jaxchu'm pue'mblos puchu'm jix jai'ch. Canoas, Gavilanes, Tbaatam, Susbha'ntam, Giotam, Moa'lhim, Koxbilhim, Jukt+r.

Na tu' jix bhai'. Na añ tu'ki'n duduar no't jiñ ia'ñ gu tirkada', gu jaaga'n gu tiritada' gu jix mamoik gio gu taka'n, na añ k+'n mi abioma', na añ pai' jix ia'ñdhixka'.

Na tu' pui' chu búa. Jix chu ia'ñdhara gu t+rkada', na gu d+lh pu jir puchu'm, jai' io'm jix ja ia'dhi'ñ jai' cham p+k, bhai' ji mukgilhia' not ba jiñ ia'ñ, gio na bhai' ji baig+kia', no' jix io'm jiñ ia'dhi'ñ am cham bhai ka' na añ üb+da'.

Contrahiedra

Hierba hasta de 1 m. de altura. Hojas tupidas, largas y puntiagudas, cada una sale junto con otra hoja chiquita, orilla como de serrucho. Flores anaranjadas o rojas, con forma de calcetón, al abrirse dejan salir un tubito blanco. Crece a la orilla de arroyos y de ríos, en bosques de encino o de pino. Se encuentra todo el año, florece entre julio y enero.

Localización geográfica regional. Canoas, Gavilanes, La Guajolota, Los Charcos, Llano Grande, San Bernardino de Milpillas Chico, San Francisco de Ocotán y Santa María de Ocotán.

Uso medicinal. Para contrarrestar los efectos de la hiedra (Rhus radicans L.): se frotan las partes afectadas con las hojas y con los tallos tiernos de esta planta.

Causas y síntomas de la enfermedad. La hiedra tiene una sustancia que afecta la piel de algunas personas, a unos mucho más que a otros, y les causa desde ronchas e inflamación con mucha comezón y ganas de rascarse, hasta problemas para respirar a los que son más sensibles.