Biblioteca de medicina tradiocional mexicana
BDMTM // FMIM // triqui //   

Flora Flora Medicinal Indígena de México // triqui

[ Información general ] [ Nombres en lengua indígena ] [ Nombres en español ] [ Nombres botánicos ]

[ Créditos ]  
 

FLORA MEDICINAL TRIQUI DE LA LAGUNA GUADALUPE, PUTLA, OAX.

NEJ XI'NIN COJ GONO'O MA XUMA' DU'VA DAHUE'E


Coj xii tun maru gatïn in, Flor de sangre negra
./plantas/penstemoncampanulatus(cav)wilid.jpg
Penstemon campanulatus (Cav.) Wilid.

Coj xii tun maru gatïn in

Ngo coj achij ga'an xia centimetru guenda xacan. ni gat'i'n rumi hua daco ni coló maru ujh huin daco, ni ne' rian coj danj hua mare ni nej rucu coj danj hua daj. ni hua siya ra coj danj, ni du'ua coj danj hua tan, ni yya lij an'ín ra coj danj hua ru' hua sinico' raquij ni coló sa ra'u maré huin.

Ni coj riqui xuma ni riqui qu'ï ij nej, ni an'ín yya diu guma nej ahui agosto nga nda octubre.

Xuma ma coj danj. Xuma du'ua daue, Xuma nico, qu'il Xine, ni a'ngo nej quij huin yo'o nuhuij nej.

Nuj xi'i niyyan coj danj. Coj dan niyyan guenda xi'i tun ni guyyan coj danj ni go'o ngo taza huan'ín ngo gui.

Nuj huin si yya xi'i danj. Nga da'a ngo xi'i gachi i nej gui ni aman sirune nej gui danj, hue da ni u'yya tun riqui nej gui yya xi'i gachi' dan, ni uta a'nga nín gachra ne cu' yya xi'i dan ni nga yya ri'i ni uta a'nga cu gafín nej yya xi'i danj.

Flor de sangre negra

Es una hierba de 80 cm de altura aproximadamente. Su tallo es redondo, delgado, de color verde. Sus hojas son de color verde oscuro del frente y verde pálido de atrás, son en forma de una gota, anchas de la parte pegada al tallo y angostita con un piquito en la punta; su orilla tiene como dientitos. Las flores son larguitas como tubitos con cortaditas en la orilla, son de color guinda y salen entre las hojas y en la punta de la planta. Cuando se seca la flor queda una bolita con un pelo largo de color anaranjado. Esta planta crece en el monte y florece en los meses de agosto a octubre.

Localización geográfica regional. La Laguna Guadalupe, San Andrés Chicahuaxtla, San Isidro Chicahuaxtla.

Uso medicinal. En el tratamiento de la disentería se prepara un té con las hojas y se toma tres veces al día.

Causas y síntomas de la enfermedad. La disentería da cuando se calienta mucho el vientre por estar sentado trabajando. A una persona que tiene disentería le dan dolores de vientre muy fuertes. También le duele la cadera, hacen sus necesidades pero muy poquito, a veces hacen pura sangre y moco blanco con mucho dolor. Se le hincha el vientre.