Corpo ::: BIBLIOTECA :::
Biblioteca de medicina tradiocional mexicana
BDMTM // FMIM // tepehuan del sur // Corpo  

Flora Flora Medicinal Indígena de México // tepehuan_del_sur

[ Información general ] [ Nombres en lengua indígena ] [ Nombres en español ] [ Nombres botánicos ]

[ Créditos ]  
 

FLORA MEDICINAL TEPEHUANA DEL SUR DE DURANGO

NA TU' JIX DHUADHI'GU GAMPIX O'DAM TIR KAM KORIANKAM


Jaruim, Corpo
./plantas/magnoliaschiedeanaschlecht.jpg

Jaruim

Ja'x ch+ g+g+'r na tua, jix ch+tdo' tu jaa' totbikdan, gio na jix kaapak ge/'ge/r, b+ta'n d+r gu jaaga'n pai'j+ jix b+p++' ka'. Ge/'ge/r tu yoot jix chootob gio na joihdam uub. Cham p+k pai' jai'ch dhi' pu chu'm, ku gu' mu ja'p jix joi'ñ ji na tut ka' gagai gio gio'n t+r, mia'n a'kk+'n. Gamm+j+jix jai'ch. ka' gio na cham tu ++g+x gu jaaga'n, abril ja'k tu yoot.

Na jaxchu'm pue'mblos puchu'm jix jai'ch. Ai'cha'rn, Mua'lhim.

Na tu jix bhai'. Gu yoxga'n jix dhuadhi' na añ i'ya', no' añ i'oo'.

Na tu' pui' chu búa. Jiñ aiya' gu io'gi', no' añ agre'n jiñ bargi'ñ gio no' añ cham jai' t+ t+i gu jiñ jajannul, pu'ñi ba' bhai' jix ko'klia' gu jiñ bhasto'.

Corpo

Árbol alto y copudo. Hojas de color verde brillante, grandes y duras, a veces con el lado de abajo de color más claro o rojizo. Flores blancas, muy grandes y gruesas, muy olorosas. Siempre verde no se queda sin hojas. Crece escaso en cañadas y orillas de arroyos, se encuentra todo el año, florece a partir de abril.

Localización geográfica regional. San Francisco de Lajas y San Bernardino de Milpillas Chico.

Uso medicinal. Para la tos: se toma el cocimiento de la flor.

Causas y síntomas de la enfermedad. La tos da por enfriarse o por mojarse y no cambiarse la ropa. Produce dolor de pecho y a veces expectoraciones.