Saya ::: BIBLIOTECA :::
Biblioteca de medicina tradiocional mexicana
BDMTM // FMIM // yaqui // Saya  

Flora Flora Medicinal Indígena de México // yaqui

[ Información general ] [ Nombres en lengua indígena ] [ Nombres en español ] [ Nombres botánicos ]

[ Créditos ]  
 

FLORA MEDICINAL YAQUI DEL VALLE DEL YAQUI, SONORA

JIAK JUA JITTOA, SONORA


Uu saawa, Saya
./plantas/amorouxiapalmatifidamoc.jpg

Uu saawa

Inii ili yukku mechampo jiba sisíwe kawiu biicha chea unna aayuk. Inii ili palmata bena, intok sawa'ik sesewa ili boosapo babachia. Inika sawata sena aa teune um. Siime gojnaiki jiak pueplompo yeu tajtia.

Aa jitto u. Animalta joyo kanta aa jujako:

Saawa nawa, animaal jujariam t´ee nanasum temmeu tuii, báa'ampo am bakné janak intok uka yoemta jujarik aa jiítuané intok két saawam aa bwatuane. Inime saawam két wakabakpo jojowa.

Saya

Es una hierba como de 25cm de alto, tiene de 1 a 3 ramas que salen de la raíz. Las hojas son de color verde obscuro, semejan a estrellas aserradas, parecidas a una palma pequeña. La flor es amarilla pequeña. La semilla la da en una bolsita. La raíz es un tubérculo. Crece en toda la región de las sierras en tiempo de lluvias.

Localización geográfica regional. En la región de las sierra de los ocho pueblos yaquis: Vicam, Potam, Rahum, Huiribis, Loma de Bacum, Loma de Guamúchil, Torim.

Uso medicinal. Para la picada de alacrán, viuda negra y otros animales ponzoñosos (V picadura de alacrán, picadura de araña capulina): se cuecen en bastante agua algunas raíces de saya, se le da a tomar a la persona picada y se le dan a comer las raíces cocidas.

Causa y síntomas de la enfermedad. El piquete alacrán y viuda negra, puede llegar a ser mortal. Se hincha la parte picada, duele mucho y se siente el cuerpo caliente, con escalofríos y fiebre.